Ay'ın yüzeyinin mikroplar için tamamen yaşanmaz olduğu düşüncesi, Science Advances dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmayla sorgulanıyor. NASA araştırmacılarının öncülüğündeki ekip, Ay'ın kutuplarındaki kalıcı gölgelerin, Dünya'dan giden mikroorganizmaların hayatta kalmasına olanak tanıyabileceğini belirledi.
Güneş ışığının neredeyse hiç dik gelmediği bu bölgelerdeki tepeler, kraterler ve vadiler, ultraviyole ışınlarının ve aşırı ısının yıkıcı etkisini kırabiliyor. Bu korunaklı alanlar, mikroskobik canlılar için doğal bir sığınak işlevi görebilir.
Bir bot izi bile mikrop için sığınak olabilir
Araştırmacılar, insanlı uzay görevlerinde sıkça karşılaşılan ve aşırı soğuk, vakum ortamı ile radyasyona dayanıklı üç bakteri ve iki mantar türünü inceledi. Bu mikroorganizmaların dayanıklılık verileri, Ay'ın ısı ve radyasyon haritalarıyla karşılaştırıldığında, her iki kutup bölgesinde de hayatta kalabilecekleri alanlar tespit edildi.
Mikropların bu koşullarda çoğalamasa bile hareket etmeden ve metabolizmalarını durdurarak "kriptobiyoz" adı verilen derin bir uyku evresinde varlıklarını sürdürebileceği anlaşıldı. Bilim insanları, yüzeydeki bir keşif aracı izinin ya da astronot botunun bıraktığı çukurun dahi mikropların güneş ışığından korunarak barınması için yeterli bir ortam sağlayabileceğine dikkat çekiyor.
Ay Dünya'nın derin dondurucusu işlevi görebilir
NASA'nın Ay'ın güney kutbuna insan göndermeyi hedefleyen Artemis III görevi öncesinde elde edilen bu bulgular, gezegen koruma protokollerinin önemini artırıyor. Uzmanlar, uzay araçlarıyla yüzeye istemeden taşınabilecek mikroorganizmalar konusunda çok daha dikkatli olunması gerektiği uyarısında bulunuyor.
Araştırmacılar ayrıca milyarlarca yıl önceki şiddetli meteor çarpışmalarıyla Dünya'dan kopan mikrop yüklü kaya parçalarının Ay kutuplarına ulaşmış olabileceğini belirtiyor. Kutuplardaki kalıcı buz tabakaları ve aşırı soğuk gölgeler, Dünya'nın ilkel yaşamına ait mikrobiyal kanıtları binlerce yıldır bozulmadan saklayan doğal bir dondurucu görevi görmüş olabilir.
