NASA'nın Ay'a dönüş yolculuğunu temsil eden Artemis II görevi, sadece uzay keşifleri açısından değil, Dünya atmosferi üzerindeki etkileriyle de bilim dünyasını şaşırttı. Tayvan'daki Ulusal Cheng Kung Üniversitesi araştırmacıları, roketin fırlatılışı sırasında atmosferin elektrik yüklü parçacıklarla dolu iyonosfer katmanında iki devasa boşluk oluştuğunu tespit etti. Yaklaşık 5 bin kilometre genişliğe ulaşan bu boşluklar, radyo dalgalarının iletimini doğrudan etkileyerek navigasyon teknolojilerinde beklenmedik sapmalara neden oldu.
GPS sinyallerinde metrelik sapmalar
Araştırmacılar, yüksek hassasiyetli yer tabanlı GPS alıcılarını kullanarak yaptıkları analizlerde, iyonosferdeki elektron yoğunluğunun roket geçişiyle birlikte ciddi oranda değiştiğini gözlemledi. Bu değişim, uydulardan gelen sinyallerin yeryüzüne ulaşma süresini bozarak konum hesaplamalarında birkaç metrelik hatalara yol açtı.
Uzmanlar, bu durumun özellikle otonom araçlar ve insansız hava araçları gibi yüksek hassasiyet gerektiren teknolojiler için ciddi bir risk oluşturabileceği konusunda uyarıyor. Profesör Charles Lin, birkaç metrelik bir sapmanın bile sürücüsüz bir aracın şerit değiştirmesine veya yanlış konumlanmasına neden olabileceğini vurguluyor.
Uzay görevleri arttıkça risk büyüyor
GPS uyduları Dünya'dan 20 bin kilometreden daha yüksekte, yani iyonosferin çok üzerinde yer alsa da, uydulardan gelen sinyallerin yeryüzüne ulaşmak için bu katmandan geçmesi gerekiyor. İyonosferdeki elektron yoğunluğunun roket fırlatışlarıyla bozulması, sinyallerin iletim hızını değiştirerek navigasyon cihazlarının yanılmasına sebep oluyor.
Gelecekte Ay ve Mars'a yönelik uzay görevlerinin artmasıyla birlikte, atmosferin bu şekilde etkilenme sıklığının da artacağı öngörülüyor. Bilim insanları, uzay yolculuklarının günlük teknolojik altyapımız üzerindeki bu görünmez etkilerini daha iyi anlamak için çalışmalarını derinleştiriyor.
