Erciyes Üniversitesi (ERÜ) bünyesinde faaliyet gösteren Erciyes Nötrino Araştırma Grubu, TEKNOFEST Nükleer Enerji Teknolojileri Tasarım Yarışması'nda büyük bir başarıya imza attı. Doç. Dr. Emrah Tıraş liderliğindeki ENRG Hard takımı, geliştirdikleri 1 tonluk saf su ve gadolinyum katkılı dedektör sistemiyle donanım kategorisinde birincilik ödülünün sahibi oldu. Taşınabilir yapısıyla dikkat çeken bu teknoloji, nükleer reaktörlerin güvenliğini izlemek için kritik bir rol üstleniyor.
Kozmik parçacıkların izinde
Doç. Dr.
Emrah Tıraş, yaklaşık 6 yıl önce ABD'deki deneyimlerini Türkiye'ye taşıyarak kurdukları araştırma grubunun, parçacık fiziği ve nükleer teknolojiler alanında önemli çalışmalar yürüttüğünü belirtti. Geliştirilen dedektör, temel olarak kozmik müon parçacıklarını ve nötron etkileşimlerini analiz etmek üzere tasarlandı.
Sistemin kalbinde yer alan gadolinyum, nötron yakalama kapasitesinin yüksekliği sayesinde reaktörlerdeki fisyon tepkimeleri sonucu açığa çıkan antinötrinoların tespit edilmesini sağlıyor.
Akkuyu ve SMR'ler için kritik çözüm
Taşınabilir olarak tasarlanan sistem, gelecekte Türkiye'nin enerji portföyüne eklenecek olan küçük modüler reaktörler (SMR) ve Akkuyu Nükleer Güç Santrali gibi tesislerde ikincil bir güvenlik kontrol mekanizması olarak kullanılabilecek. Yaklaşık bir yıldır uzaydan gelen verileri başarıyla toplayan cihaz, reaktörlerdeki nötronik değişimleri anlık olarak takip ederek nükleer mühendislere kritik veriler sunmayı hedefliyor.
7/24 kesintisiz güvenlik
Sistemin en büyük avantajlarından biri, 7 gün 24 saat kesintisiz izleme yapabilmesi. Doç.
Dr. Tıraş, geçmişte yaşanan nükleer kazaların bu tür tamamlayıcı güvenlik sistemlerinin önemini ortaya koyduğunu vurguladı.
İkincil bir kontrol katmanı olarak işlev gören dedektör, herhangi bir akı değişikliği veya beklenmedik fiziksel olay durumunda uzmanları uyararak olası risklerin önüne geçilmesine katkı sağlayacak. Projenin geliştirilme sürecinde TÜBİTAK, TÜBA ve YÖK gibi kurumların sağladığı desteklerle laboratuvar altyapısının güçlendirildiği belirtildi.
