Gökbilim dünyasında şaşkınlık: 7 yıldır izlenen dev gezegen sırra kadem bastı

Uzay gözlemlerinde alışılmadık bir durumla karşılaşan astronomlar, TOI-2535b adlı dev ötegezegenin aniden gözden kaybolmasıyla şaşkına döndü. Yaklaşık yedi yıldır düzenli olarak takip edilen ve Jüpiter benzeri yapısıyla dikkat çeken bu gezegen, artık yıldızının önünden geçerken tespit edilemiyor. Bilim insanları, gezegenin yok olmadığını ancak yörüngesel bir değişim yaşadığını tahmin ediyor.

Sekiz günlük döngü bozuldu

NASA'nın TESS uzay teleskobu tarafından keşfedilen TOI-2535 sistemi, Güneş'ten biraz daha küçük bir K sınıfı yıldızın etrafında dönen dev bir gezegene ev sahipliği yapıyordu. Yaklaşık 8 günde bir yıldızının önünden geçen ve transit yöntemiyle varlığı doğrulanan TOI-2535b, son dönemde bu ritmini kaybetti.

Astronomlar, gezegenin geçiş zamanlarında 6 saate varan sapmalar tespit etti. Bu durum, sistemde henüz keşfedilmemiş başka bir gök cisminin kütleçekimsel etkisinin olabileceğine dair güçlü bir kanıt olarak değerlendiriliyor.

Yörünge değişimi gözlemlendi

Gezegenin sadece zamanlaması değil, yıldızın önünden geçerken izlediği yol da değişti. İlk gözlemlerde yıldızın ekvatoruna yakın bir rotada ilerleyen TOI-2535b, zamanla kutuplara doğru kayan bir güzergâh izlemeye başladı. Bu sapma, gezegenin yıldız önünde kaldığı süreyi kısalttı ve sonunda Dünya'dan gözlemlenemez hale gelmesine neden oldu. Bilim insanları, bu karmaşık durumu çözmek için 300 bin farklı yörünge senaryosu üzerinde bilgisayar simülasyonları gerçekleştirdi.

Gizemli komşu Satürn büyüklüğünde olabilir

Simülasyon sonuçları, sistemin oldukça kararsız bir yapıya sahip olduğunu ortaya koydu. Araştırmacılar, TOI-2535b'nin hareketlerini etkileyen gizemli ikinci bir gezegenin en az Satürn büyüklüğünde olması gerektiğini öngörüyor.

Henüz doğrudan gözlemlenemeyen bu gezegenin varlığı, yıldızın radyal hızındaki değişimler üzerinden doğrulanmaya çalışılıyor. Ancak mevcut verilerdeki gürültü, bu hassas ölçümleri zorlaştırıyor.

Uzmanlar, sistemde üçüncü bir gezegenin bulunma ihtimalini de göz ardı etmiyor.

Oluşum modelleri sorgulanıyor

TOI-2535 sistemindeki bu sıra dışı hareketlilik, mevcut gezegen oluşum modellerini de tartışmaya açtı. Büyük gezegenlerin genellikle yıldızlarından uzak bölgelerde oluşup zamanla içeriye doğru göç ettiği bilinse de, bu sistemdeki hızlı yörünge değişimleri standart teorilerle tam olarak açıklanamıyor. Astronomlar, sistemin geçmişinde yörüngeleri kökten değiştiren bilinmeyen bir olayın yaşanmış olabileceği üzerinde durarak araştırmalarını derinleştiriyor.