Beynimiz hangi anıları saklayacağına nasıl karar veriyor? Bilim dünyasında ezber bozan keşif

İnsan beyni her saniye binlerce görsel ve işitsel veriyle karşı karşıya kalıyor ancak bunların sadece çok küçük bir kısmı uzun süreli hafızaya kaydediliyor. Cedars-Sinai Sağlık Bilimleri Üniversitesi tarafından yürütülen ve Nature Neuroscience dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, beynin bu seçici mekanizmasının arkasındaki gizemi çözmeye bir adım daha yaklaştı.

Duyguların ötesinde bir hafıza bekçisi

Geleneksel nörobilim anlayışında amigdala, genellikle korku ve duygusal tepkilerin işlendiği bir bölge olarak tanımlanıyordu. Ancak yeni bulgular, bu küçük yapının duygusal yoğunluğu olmayan sıradan deneyimlerin bile hafızaya alınıp alınmayacağını belirleyen bir 'seçici' görevi gördüğünü kanıtlıyor. Araştırmacılar, amigdala içindeki belirli nöronların yüzler, hayvanlar veya manzaralar gibi kategorilere özel tepkiler verdiğini ve bu tepkilerin gücünün, bilginin daha sonra hatırlanma olasılığını doğrudan etkilediğini saptadı.

Tekil nöronlar üzerinde hassas takip

Çalışma, epilepsi tedavisi gören 112 hastanın beyinlerine yerleştirilen elektrotlar sayesinde gerçekleştirildi. Katılımcıların yeni görüntülere bakarken sergiledikleri nöronal aktiviteler anlık olarak kaydedildi. Günün ilerleyen saatlerinde yapılan testlerde, hangi görüntülerin hatırlanıp hangilerinin unutulduğu, kaydedilen sinirsel verilerle eşleştirildi. Bu titiz analiz, amigdalanın hangi bilginin 'önemli' olduğuna karar veren bir mekanizma gibi çalıştığını gözler önüne serdi.

Alzheimer ve epilepsi tedavisi için yeni bir umut

Araştırmanın başındaki isimlerden Dr. Ueli Rutishauser, bu keşfin klinik uygulamalar açısından büyük bir potansiyel taşıdığını vurguluyor.

Özellikle Alzheimer ve temporal lob epilepsisi gibi hafıza kaybıyla seyreden hastalıklarda, amigdala içindeki süreçlerin bozulmuş olabileceği düşünülüyor. Bu durum, gelecekte amigdalanın nöromodülasyon veya hücresel tedavilerle hedeflenerek hafıza kayıplarının önüne geçilebileceği bir tedavi stratejisi geliştirilmesine olanak tanıyabilir.

Bilim insanları şimdi, bu hafıza seçme sürecinin sadece görsellerle mi sınırlı olduğunu, yoksa ses ve koku gibi diğer duyusal veriler için de geçerli olup olmadığını anlamak üzere yeni çalışmalar planlıyor.