Akıllı gözlükler, artık sadece teknoloji meraklılarının tercihi olmaktan çıktı. Müzik dinlemek, telefon görüşmesi yapmak veya anlık çeviri almak için telefonu cepten çıkarma ihtiyacını ortadan kaldıran bu cihazlar, kameranın gözlük çerçevesine yerleştirilmesiyle birlikte mahremiyet konusunda ciddi soru işaretleri doğuruyor. Çevredeki insanların fark etmeden kayda alınması ve bu görüntülerin sosyal medyada paylaşılması, özellikle Meta'nın Ray-Ban ve Oakley iş birliğiyle ürettiği modellerde giderek daha fazla eleştiriye neden oluyor.
Rekor satışlar, artan şikayetler
Gizlilik endişeleri, satış rakamlarına pek yansımış görünmüyor. Meta, 2025 yılında yaklaşık 7 milyon akıllı gözlük satarak 2023 ve 2024 toplamının neredeyse üç katına ulaştı.
Ancak cihazların kullanımı, reklam filmlerindeki masum görüntülerden oldukça uzak. Sosyal medyada, gözlüklerin kadınları taciz etmek, izinsiz etkileşimleri kaydetmek ve bu görüntüleri içerik üretmek için kullanıldığı örnekler ortaya çıktı.
Plajlarda kadınların görüntülenmesi, barlarda ve üniversite kampüslerinde hedef alınan kişiler ve ırkçı içerikler, raporlanan vakalar arasında yer alıyor.
LED ışığı yeterli koruma sağlıyor mu?
Meta, gözlüklerin kayıt yaptığını gösteren ve kapatılamayan bir LED ışığı bulunduğunu, ayrıca LED'in fiziksel olarak engellenmesi durumunda kameranın devre dışı kaldığını açıkladı. Kağıt üzerinde etkili bir önlem gibi görünse de uygulamada farklı senaryolar yaşanıyor.
Ghost Metas adlı bir işletme, kayıt LED'lerini devre dışı bırakmak için gözlüklerde fiziksel değişiklikler yapıyordu. İşletme sahibi, yaklaşık 100 gözlük üzerinde çalıştığını ve işlemin 15-20 dakika sürdüğünü belirtti.
Meta'nın güncellemesi sonrası bu hizmetin durdurulduğu açıklandı, ancak bazı modifikasyoncular yöntemin yeni modellerde hâlâ uygulanabildiğini iddia ediyor. Daha da çarpıcı olan, bir gazetecinin kayıt ışığını sadece 2 dolarlık bir çıkartmayla kapatabildiğini göstermesi.
Ofislerde ve mağazalarda yeni gerilim
Mahremiyet tartışması sokaklarla sınırlı değil. Ofislerde ve mağazalarda da benzer bir sorun büyüyor.
Müşteri veya yöneticinin kayıt yaptığı durumlarda çalışanların itiraz etmesi, iş güvencesi kaygısı nedeniyle her zaman kolay olmuyor. Çoğu iş yerinde akıllı gözlük kullanımına dair net bir politika bulunmuyor.
Risk sadece çalışanların görüntüsüyle sınırlı değil; kameralı gözlükler, müşterilerin isim, e-posta ve kredi kartı bilgileri gibi hassas verilerin istemeden kaydedilmesine de yol açabiliyor.
Sinema ve konserlerde de tedirginlik
Sorunun kapsamı ofisleri ve mağazaları aşmış durumda. Akıllı gözlükler, konserlerde ve sinema salonlarında görüntü kaydetmek için de kullanılabiliyor. İngiltere, Meta'nın modellerine benzer akıllı gözlüklerin sinema salonlarında yasaklanmasını değerlendiriyor. Telefonla görüntü çeken birini fark etmek kolayken, gözlüğün kayıt yapıp yapmadığını anlamak neredeyse imkansız.
Gelecekte sürekli kayıt ve yüz tanıma mı?
Gizlilik endişelerini artıran bir diğer gelişme, Meta'nın gelecekteki modelleri. Mevcut gözlükler yalnızca birkaç dakika kayıt yapabiliyor. Ancak şirketin, sürekli veri toplayabilen ve bu veriler üzerinden Meta AI'a soru sorulmasına olanak tanıyan daha gelişmiş modeller üzerinde çalıştığı bildiriliyor. Böyle bir sistem, akıllı gözlükleri çevreyi sürekli analiz eden cihazlara dönüştürebilir.
Mahremiyet tartışmasının en hassas noktası ise yüz tanıma teknolojisi. New York Times'ın aktardığı 2025 tarihli bir Meta Reality Labs belgesinde, akıllı gözlükler için geliştirilen "NameTag" adlı bir yüz tanıma özelliğinden bahsedildi.
Meta, bu özelliğin tüketicilere sunulmadığını açıkladı. Ancak Wired'ın Haziran ayındaki incelemesi, NameTag ile bağlantılı kodların Ocak 2026 gibi erken bir tarihte Meta gözlüklerine eklendiğini ortaya çıkardı.
Kodların, yüzleri biyometrik olarak kaydetmeye yönelik bir sistemin altyapısını içerdiği belirtildi. Meta, kodu kaldırdığını duyurdu.
Daha yakın zamanda şirketin, gözlüklerin gördüğü kişileri tanıyıp onlar hakkında öne çıkan görüntüler oluşturmasına yönelik bir patent başvurusu yaptığı bildirildi. Meta ise böyle bir özelliğin şu an için sunulmadığını ve nihai bir karar alınmadığını söylüyor.
Yasalar teknolojinin gerisinde
Uzmanlara göre mevcut gizlilik yasaları ve iş yeri politikaları, akıllı gözlüklerin getirdiği yeni sorunlara aynı hızla yanıt veremiyor. Meta, taciz amaçlı içeriklere karşı önlem aldığını belirtiyor.
Instagram da istismar veya taciz içeren videoları kaldırdığını ve binlerce içeriğin silindiğini açıkladı. Ancak akıllı gözlükler yaygınlaştıkça, alınan önlemler ile günlük hayatta karşılaşılan durumlar arasındaki fark daha görünür hale geliyor.
Meta bu alanda yalnız değil; Google, Samsung ve Apple gibi şirketlerin de benzer teknolojiler üzerinde çalışması, tartışmanın önümüzdeki dönemde daha da büyüyeceğini gösteriyor.
