VPS ile VDS arasındaki temel fark, işlemci ve bellek kaynaklarının size garanti edilip edilmediğidir. İkisi de fiziksel bir sunucunun sanallaştırılmasıyla oluşturulan, kendi işletim sistemi ve root erişimi olan sanal sunuculardır. VPS'te (Virtual Private Server) işlemci gücü, aynı fiziksel makinedeki diğer sanal sunucularla ortak bir havuzdan paylaştırılır. VDS'te (Virtual Dedicated Server) ise işlemci ve RAM yalnızca size ayrılır. Kısacası VPS düşük maliyetle sunucu kontrolü sağlar; VDS bu kontrolün üzerine öngörülebilir performans ekler.
Bu tanımın önemli bir dipnotu var: Türkiye'de iki terimin standart bir karşılığı yok. Bazı firmalar VDS'i yalnızca bir ürün adı olarak kullanırken, bazıları VPS dediği ürünü garantili kaynakla satıyor. Bu yüzden ürünün adına değil, sağlayıcının kaynak tahsisini nasıl tanımladığına dikkat etmek gerekiyor. Sadece Hosting bu ayrımı net biçimde yapıyor: şirketin VPS sunucu çözümlerinde işlemci havuzdan paylaştırılıyor ve sunucudaki sanal çekirdek sayısı, aynı sayıda fiziksel çekirdeğin size ayrıldığı anlamına gelmiyor. VDS sunucularda ise CPU ve RAM kaynakları %100 size ait.
Kaynak paylaşımı pratikte ne anlama geliyor?
VPS'te işlemci gücü paylaşıldığı için sunucunuzun hızı, aynı makinedeki komşularınızın o anki yüküne göre değişebilir. VDS'te ise bu bağımlılık işlemci ve bellek tarafında ortadan kalkar.
Bir fiziksel sunucuda çalışan sanal sunucuların hepsi aynı anda tam güçle çalışmaz. VPS modeli bu gerçeğe dayanır. Sağlayıcı, fiziksel çekirdek sayısından daha fazla sanal çekirdeği müşterilere dağıtır, çünkü istatistiksel olarak herkesin aynı dakikada işlemciye yüklenmeyeceğini bilir. Günün büyük bölümünde bu yapı sorunsuz işler ve VPS'in uygun fiyatlı olmasının nedeni de budur.
Sorun, komşu sanal sunucuların yoğun saatleri sizinkilerle çakıştığında ortaya çıkar. İşlemciye ihtiyaç duyan süreçleriniz sıra bekler, sayfa yanıt süreleri dalgalanır. Sektörde buna "kötü komşu etkisi" denir. Linux kullanıyorsanız bu etkiyi kendiniz ölçebilirsiniz: topkomutunun çıktısındaki st (steal time) değeri, sanal sunucunuzun işlemci beklerken kaybettiği zamanın yüzdesini gösterir. Zaman zaman birkaç puanlık değerler görmek olağandır. Ancak sitenizin yoğun saatlerinde bu değer sürekli yükseliyorsa, performansı belirleyen artık sizin yazılımınız değil, komşularınızdır.
VDS'te garantili kaynak sayesinde bu değerin çok düşük kalması beklenir. Ancak VDS her şeyi izole etmez. Garanti işlemci ve bellek içindir; disk ve ağ bağlantısı hâlâ aynı fiziksel makinenin parçasıdır. Donanımın tamamının tek müşteriye ait olması isteniyorsa doğru adres fiziksel sunucudur.
Hangi proje için VPS, hangisi için VDS sunucu uygun?
Yavaşlamanın size doğrudan bir maliyeti yoksa VPS, varsa VDS mantıklıdır. Karar verirken sorulacak soru "ne kadar kaynak lazım" değil, "yavaşlama ne zaman ve neye mal olur" sorusudur.
VPS; geliştirme ve test ortamları, staging sunucuları, düşük ve orta trafikli kurumsal siteler, küçük API servisleri, kişisel projeler ve sunucu yönetimini öğrenmek isteyenler için mantıklı bir başlangıçtır. Bu iş yüklerinde ara sıra yaşanan birkaç yüz milisaniyelik dalgalanma kimseye para kaybettirmez.
VDS ise yavaşlamanın doğrudan bedeli olan projelerin sunucusudur. Kampanya döneminde ödeme adımı yavaşlayan bir e-ticaret sitesi sepet terk oranıyla öder. Sorgu yoğun bir veritabanı, ERP ya da CRM uygulaması işlemci beklediğinde bütün ekibi bekletir. Onlarca müşteri sitesini tek sunucuda barındıran bir ajans, başka bir sanal sunucunun yoğunluğunu kendi müşterilerinin şikâyeti olarak duyar. Oyun sunucuları ise ortalama hızdan çok tutarlılığa ihtiyaç duyar; anlık gecikme sıçramaları oyuncuya takılma olarak yansır. Video işleme ya da kuyruk işleyicileri gibi işlemciyi saatlerce yüksek kullanan iş yükleri de VDS'e daha uygundur.
Pek çok proje için doğal yol, VPS ile başlayıp ölçülebilir bir ihtiyaç ortaya çıktığında VDS'e geçmektir. Bu geçişi tetiklemesi gereken şey bir his değil, veridir: yoğun saatlerdeki steal time, yanıt sürelerindeki dalgalanma ve bu dalgalanmanın iş sonuçlarına etkisi.
| Özellik | VPS | VDS |
| İşlemci | Ortak havuzdan paylaştırılır | Size ayrılmıştır, garantilidir |
| Bellek (RAM) | Garanti edilmez | Garantilidir |
| İşletim sistemi ve root erişimi | Kendinize ait, izole | Kendinize ait, izole |
| Komşu etkisi | Yoğun saatlerde hissedilebilir | CPU ve RAM tarafında beklenmez |
| Maliyet | Daha düşük | Daha yüksek |
| Uygun iş yükü | Test, geliştirme, düşük ve orta trafik | E-ticaret, veritabanı, ajans, oyun sunucusu |
VPS veya VDS satın almadan önce sağlayıcıya ne sorulmalı?
Ürünün adı ne olursa olsun, aşağıdaki altı sorunun yazılı cevabı sunucunun gerçekte ne sunduğunu gösterir.
- CPU ve RAM garantili mi, havuzdan mı geliyor? Ürün adı ne olursa olsun bu sorunun yazılı bir cevabı olmalı. Cevap belirsizse, kaynak muhtemelen garantili değildir.
- Hangi sanallaştırma teknolojisi kullanılıyor? KVM gibi tam sanallaştırma çözümlerinde her sanal sunucunun kendi çekirdeği (kernel) olur. Konteyner tabanlı yapılarda çekirdek paylaşıldığı için bazı yazılımlar ve güvenlik ayarları çalışmayabilir. Sadece Hosting, VPS altyapısında KVM kullanıyor.
- Port hızı ile trafik kotası ne? "1 Gbit/s paylaşımlı bağlantı" sürekli 1 Gbit/s hız garantisi anlamına gelmez; trafik kotası da bağlantı hızından ayrı bir sınırdır. İkisini ayrı ayrı sormak gerekir.
- Sunucuyu kim yönetecek? Root erişimi özgürlük kadar sorumluluk da getirir: güncellemeler, güvenlik ayarları ve yedekleme kullanıcıya kalır. Sadece Hosting'de VPS yönetilen bir hizmet değildir.
- Büyüdüğünüzde geçiş nasıl olacak? VPS'ten VDS'e geçişin kaynak yükseltmesiyle mi, yoksa yeni sunucu kurup veriyi taşıyarak mı yapıldığını önceden öğrenmek, ileride yaşanacak kesinti planını belirler.
- Sunucu nerede duruyor? Ziyaretçileri Türkiye'de olan bir proje için yurt içi lokasyon hem gecikme süresini düşürür hem de KVKK uyumunu kolaylaştırır. Sadece Hosting VPS ve VDS hizmetlerini İstanbul ve Ankara'nın yanı sıra Avrupa'ya yakın projeler için Sofya lokasyonunda sunuyor.
VPS ve VDS, aynı merdivenin iki basamağı. Projenin ihtiyacı büyüdükçe bu merdiven fiziksel sunucuya, ya da birden fazla sunucuyu tek bir kaynak havuzundan yönetmek isteyenler için dedike bulut seçeneklerine uzanıyor. Sadece Hosting'in sunucu kiralama çözümleri de bu çözümlerin hepsini kapsıyor: VPS ve VDS'in yanında donanımın tamamının tek müşteriye ayrıldığı fiziksel sunucular ve garantili kaynaklarla istenen sayıda özelleştirilmiş sunucu oluşturulabilen CloudHub esnek bulut platformu.
VPS ve VDS sunucular ile ilgili sık sorulan sorular
VPS ile VDS sunucu arasındaki fark nedir?
VPS'te işlemci havuzdan paylaşılır ve garanti edilmez; VDS'te CPU ve RAM yalnızca size ayrılır. İkisinde de kendi işletim sisteminiz ve root erişiminiz vardır.
VDS, VPS'ten her zaman daha mı hızlı?
Hayır. Aynı donanım üzerinde ve sakin saatlerde iki sunucu benzer performans gösterebilir. VDS'in avantajı tepe hızda değil tutarlılıktadır. Fark, fiziksel sunucudaki diğer kullanıcıların yoğun olduğu saatlerde ortaya çıkar.
VPS'te komşu etkisini nasıl anlarım?
Linux sunucularda top komutundaki st (steal time) değerine bakabilirsiniz. Bu değer, sanal sunucunuzun işlemci için beklediği zamanı gösterir. Sitenizin yoğun saatlerinde sürekli yükseliyorsa, kaynak garantisi olan bir VDS'e geçmeyi değerlendirmenin zamanı gelmiş demektir.
VDS neden VPS'ten daha pahalı?
Fiyat farkı kaynak garantisinden gelir. VDS'te işlemci ve RAM yalnızca size ayrıldığı için sağlayıcı aynı fiziksel makineye daha az müşterinin kullanımına tahsis edebilir. Fiyat farkı, ürün adından değil, kaynakalrın büyüklüğü ve kaynak bölme modelinden kaynaklanır.
VDS ile fiziksel sunucu arasındaki fark nedir?
VDS sanallaştırılmış bir sunucudur; işlemci ve bellek size ayrılmıştır ama disk, ağ ve fiziksel makinenin kendisi başka sanal sunucularla ortaktır. Fiziksel sunucuda (dedicated server) ise donanımın tamamı yalnızca size aittir.
VPS'ten VDS'e ne zaman geçmeliyim?
Yoğun saatlerde yanıt sürelerinizde dalgalanma görüyorsanız, steal time değeri sürekli yükseliyorsa ve bu yavaşlama satışa, kullanıcı deneyimine ya da ekip verimliliğine yansımaya başladıysa geçiş zamanı gelmiştir. İşlemciyi sürekli yüksek kullanan iş yükleri için en baştan VDS ile başlamak daha doğrudur.
VDS'te sunucu yönetimini kim yapar?
Root ya da administrator erişimi kullanıcıya verildiği için işletim sistemi, güncellemeler ve uygulama yapılandırması varsayılan olarak kullanıcının sorumluluğundadır.
Sadece Hosting hakkında
Sadece Hosting (SH Online İletişim A.Ş.), 2004'ten bu yana Türkiye'de hosting ve veri merkezi alanında faaliyet gösteriyor. Şirketin İstanbul'daki 2.200 metrekarelik, Tier III standartlarında veri merkezinde on binlerce web hosting hesabı ile binlerce cloud ve fiziksel sunucu barındırılıyor; aktif internet kapasitesi 100 Gbit/s'nin üzerinde.
Alan adı ve hosting hizmetlerinin yanında SSL sertifikası ve kontrol paneli lisansları da sunan şirketin sunucu ürün ailesi VPS, VDS, fiziksel sunucu ve CloudHub bulut platformundan oluşuyor. VPS ve VDS sunucular İstanbul, Ankara ve Sofya lokasyonlarından seçilebiliyor; teknik destek telefon, canlı destek ve destek talebi kanallarından veriliyor.
