Yapay zekâ teknolojilerinin gelişimi, yalnızca teknoloji alanında değil, aynı zamanda iş gücü piyasasında da önemli değişimlere neden olma potansiyeli taşıyor. Khan Academy CEO'su Salman Khan, yapay zekânın beyaz yaka istihdamında beklenenden daha hızlı bir daralma yaratabileceği konusunda uyarılarda bulundu. Bu durum, iş gücünün geleceği hakkında ciddi endişelere yol açıyor.
Khan, yapay zekânın yaratacağı yüzde 10’luk bir küçülmenin bile ekonomik krizin ötesinde toplumsal bir “kimlik sarsıntısı” doğurabileceğini ifade etti. Bu tür bir değişim, bireylerin iş ve yaşam kimliklerini sorgulamalarına neden olabilir.
Yapay zekâ devrimi ne gibi sonuçlar doğurabilir?
Yapay zekâ alanında yaşanan gelişmeler, iş gücü piyasasında köklü değişimlere işaret ediyor. 1997 yılında IBM’in Deep Blue süper bilgisayarının dünya satranç şampiyonu Garry Kasparov’u yenmesiyle başlayan süreç, son yıllarda hız kazandı. ChatGPT’nin baro sınavını geçmesi ve Google DeepMind’ın Uluslararası Matematik Olimpiyatı’nda altın madalya kazanması, yapay zekânın insan performansına yaklaşan hatta bazı alanlarda onu aşan kapasitesini gözler önüne serdi.
Salman Khan, Fortune’a verdiği röportajda, beyaz yaka istihdamında yaşanacak yüzde 10’luk bir daralmanın bile “depresyon gibi hissedileceğini” belirtti. Bu durum, iş gücünün büyük bir kısmını etkileyerek toplumsal huzursuzluklara yol açabilir.
Akademik çalışmalar ne diyor?
Yapay zekânın istihdam üzerindeki etkisi konusunda kesin bir tablo bulunmamakla birlikte, akademik araştırmalar riskin arttığını göstermekte. 2025 tarihli bir MIT araştırması, yapay zekânın ABD’deki mevcut iş gücünün yaklaşık yüzde 12’sinin yerini alabileceğini ortaya koyuyor. Bu oran, iş gücü piyasasında ciddi bir dönüşüm yaşanabileceğini gösteriyor.
Ayrıca, sürücüsüz araç teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, araç paylaşım ve taşımacılık sektörlerinde de önemli değişimlerin yaşanması bekleniyor. Bu gelişmeler, milyonlarca çalışanın iş gücü piyasasındaki yerini tehdit ediyor.
Çözüm önerileri nelerdir?
Salman Khan, büyük şirketlerin kârlarının ya da personel maliyetlerinin yüzde 1’ini ulusal çapta bir yeniden beceri kazandırma programına ayırmasını önerdi. Mevcut eğitim sistemlerinin dar kapsamlı olduğunu savunan Khan, işini kaybeden çalışanların farklı sektörlere geçiş yapabilmesi için kapsamlı bir modelin acilen devreye alınması gerektiğini belirtti.
Yapay zekâ kaynaklı işten çıkarmalar ise şimdiden dikkat çekmeye başladı. Geçtiğimiz yıl on binlerce kişinin işten çıkarılmasının doğrudan yapay zekâ uygulamalarıyla bağlantılı olduğu bildirildi. Khan, “Sorun büyüdükten sonra çözüm aramak için geç kalabiliriz” diyerek erken önlem alınması gerektiği konusunda uyarıda bulundu.
