Avustralya'da bir teknoloji girişimcisi, kanser teşhisi konulan köpeği için yapay zeka destekli kişiselleştirilmiş bir mRNA aşısı geliştirilmesine öncülük etti. Bu yenilikçi yaklaşım, tümör dokusundan elde edilen DNA verilerinin analiz edilmesiyle oluşturulan deneysel aşı sayesinde olumlu sonuçlar verdi. Uzmanlar, bu yöntemin gelecekte insanlarda kanser tedavisi için de yeni kapılar aralayabileceğini ifade ediyor.
Kişiselleştirilmiş Aşı Nasıl Geliştirildi?
Sydney'de yaşayan teknoloji girişimcisi Paul Conyngham, 2019 yılında Rosie adını verdiği Staffordshire–Shar Pei karışımı köpeği sahiplendi. Sekiz yaşındaki Rosie, 2024 yılında köpeklerde sık görülen bir cilt kanseri türü olan mast hücreli tümör teşhisi aldı. Bu hastalık, genellikle deride oluşan kitleler ve nodüllerle kendini gösteriyor. Rosie için uygulanan kemoterapi tedavisi, tümörlerin yayılmasını yavaşlatmasına rağmen, kitlelerin küçülmesini sağlayamadı.
Conyngham, bu durum üzerine alternatif tedavi yöntemlerini araştırmaya başladı ve sürecin çeşitli aşamalarında yapay zeka araçlarından faydalandı. Köpeğin tümör dokusu detaylı bir şekilde analiz edilerek DNA dizilemesi yapıldı ve elde edilen veriler dijital ortama aktarıldı. Bu genetik bilgiler, hastalığa yol açan mutasyonları belirlemek ve buna yönelik kişiselleştirilmiş bir mRNA aşısı tasarlamak amacıyla kullanıldı.
Aşının Etkileri Neler Oldu?
Proje kapsamında Conyngham, Yeni Güney Galler Üniversitesi'ndeki (UNSW) RNA Enstitüsü Direktörü Dr. Páll Thordarson ile iletişime geçti. Bilim insanı ve ekibi, sağlanan genetik verileri kullanarak deneysel aşıyı geliştirdi. Dr. Thordarson, gerekli dizilimin elde edilmesinin ardından aşının hazırlanmasının iki aydan kısa sürdüğünü belirtti. Aşı uygulandıktan yaklaşık bir ay sonra Rosie'nin durumunda belirgin bir iyileşme gözlemlendi.
Conyngham, tümörün yaklaşık yüzde 75 oranında küçüldüğünü ve köpeğin hareket kabiliyetinin önemli ölçüde arttığını ifade etti. Aralık ayında yürümekte zorlanan Rosie, birkaç hafta sonra yeniden koşup zıplayabildi. Bu durum, kişiselleştirilmiş tedavi yöntemlerinin etkisini gözler önüne serdi.
Gelecekte İnsanlarda Kullanılabilir Mi?
Dr. Thordarson, bu tür kişiselleştirilmiş mRNA aşılarının gelecekte insanlarda kanser tedavisi için de kullanılabileceğini vurguladı. Halihazırda Moderna gibi bazı biyoteknoloji şirketleri, benzer yöntemlerle kişiye özel kanser aşıları üzerinde çalışmalar yürütmektedir. Araştırmacılar, aşıya yanıt vermeyen başka bir tümör üzerinde de incelemeler yaparak direncin nedenlerini anlamaya çalışıyor.
Conyngham, tüm bu çabanın ardındaki motivasyonu basit bir şekilde ifade ediyor: Rosie'nin zor zamanlarında yanında olduğunu ve bu nedenle onun için elinden geleni yapmak istediğini belirtiyor. Bu deneysel çalışma, kişiselleştirilmiş genetik tedavilerin hem hayvan sağlığında hem de insan tıbbında yeni bir dönemin kapısını aralayabileceğini göstermektedir.
