Bilim dünyasını yıllardır meşgul eden ve suların altında saklanan 80 milyon yıllık devasa kara parçası Zelandiya, yürütülen kapsamlı çalışmalarla nihayet gün yüzüne çıkarıldı. Jeologlar, kıtanın büyük bölümünü kapsayan detaylı bir haritalandırma sürecini tamamlayarak bölgenin gizemli tarihine dair kapıları araladı.
Yüzde 95'i sular altında kalan bu devasa kıta, Yeni Zelanda ve Yeni Kaledonya’yı içine alan yaklaşık 5 milyon kilometrekarelik bir alana yayılıyor. Uzun süre varlığı tartışılan ve efsanelere konu olan bu coğrafya, 2023 yılında Nick Mortimer öncülüğündeki uzman bir ekibin Kuzey Zelandiya'yı da kapsayan deniz altı keşif haritasını oluşturmasıyla bilimsel bir zemine oturtuldu.
Geçmişin kayaç kayıtlarında saklı bilgiler
GNS Science çatısı altında çalışan uzmanlar, Fairway Sırtı ve Mercan Denizi hattında yürüttükleri saha çalışmalarında, kıtanın jeolojik kimliğini ortaya koyan kritik örnekler topladı. Yapılan analizler sonucunda, bölgenin derinliklerinden çıkarılan 95 milyon yıllık kumtaşları, 130 milyon yıllık granit blokları ve 40 milyon yıllık Eosen dönemine ait bazalt yapıları, Zelandiya'nın oldukça karmaşık bir tektonik geçmişe sahip olduğunu kanıtladı.
Eski teorileri çürüten yeni veriler
Daha önceki kabul gören modellerin aksine, Gondvana süper kıtasından kopuş süreci sanılandan çok daha ilginç detaylar barındırıyor. Araştırmalar, 80 ila 60 milyon yıl önce başlayan kademeli ayrılma sürecinin, 105 milyon yıl önceki subdüksiyonun kapanmasıyla tetiklendiğini gösteriyor. 55 milyon yıl önce tam bağımsızlığını ilan eden Zelandiya, son 45 milyon yılda ise Pasifik ve Avustralya levhalarının kıskacında şekillenmeye devam etti. Uzmanlar, güncel sismik ve havza incelemelerinin, bu kıtanın sadece bir coğrafi merak konusu değil, aynı zamanda paleoiklim ve biyoçeşitlilik tarihini okumamızı sağlayan devasa bir su altı arşivi olduğunu vurguluyor.
