Meta, sosyal medya hesaplarının ölümden sonra da aktif kalmasına olanak tanıyacak bir yapay zeka teknolojisi için patent aldı. Bu patent, Aralık 2025 tarihinde onaylandı ve büyük dil modellerinin kullanılmasıyla bir kullanıcının sosyal medya davranışlarının simüle edilmesini öngörüyor. Şirket, bu teknolojiyi hayata geçirme niyetinde olmadığını duyurdu.
Patentte, yapay zekanın kullanıcı adına yorum yapma, beğenme ve mesajlara yanıt verme gibi çeşitli faaliyetleri sürdürebileceği belirtiliyor. Bu sistemin, kullanıcının uzun süre sosyal medyadan uzak kalması veya hayatını kaybetmesi durumunda devreye girmesi öngörülüyor. Patent metninde, “Kullanıcının vefat etmesi durumunda, platforma bir daha dönme ihtimali olmadığı için etkiler daha kalıcı ve ağırdır” ifadesi yer alıyor.
Yapay zeka ile dijital klon oluşturma süreci nasıl işliyor?
Patent başvurusunun ana yazarı olarak Meta’nın CTO’su Andrew Bosworth gösteriliyor. Yapay zeka teknolojisi, kullanıcının geçmiş paylaşımları, yorumları ve etkileşimleri üzerinden eğitilerek dijital bir “klon” oluşturma kapasitesine sahip. Bu klon, başkalarının içeriklerine yanıt verebiliyor ve video ya da sesli görüşmeler simüle edebiliyor. Meta, bu teknolojinin özellikle içerik üreticileri veya uzun süreli dijital molalar veren kullanıcılar için faydalı olabileceğini savunuyor.
Ancak uzmanlar, vefat eden kişilerin dijital olarak “taklit edilmesinin” ciddi etik ve hukuki sorunlar doğurabileceği görüşünde. Birmingham Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde görev yapan Prof. Edina Harbinja, bu tür teknolojilerin yalnızca teknik değil, aynı zamanda sosyal ve felsefi sorunlar da barındırdığını belirtti.
Etik sorunlar ve dijital mirasın önemi nedir?
Harbinja, “Bu mesele, dijital miras, mahremiyet ve yas süreci gibi çok hassas alanlara dokunuyor” değerlendirmesinde bulundu. Business Insider’ın haberine göre, Meta’nın dijital miras konusundaki çalışmaları yeni değil. Facebook, yaklaşık 10 yıl önce kullanıcıların ölüm sonrası hesaplarını yönetmesi için “miras kişisi” belirlemesine imkân tanımıştı. Şirketin CEO’su Mark Zuckerberg, 2023’te podcaster Lex Fridman’a verdiği röportajda, vefat eden kişilerin sanal avatarlarıyla etkileşim fikrine değinmişti.
Virginia Üniversitesi’nden sosyoloji profesörü Joseph Davis ise bu tür uygulamaların yas sürecini olumsuz etkileyebileceğini savunuyor. Davis, “Yasın en önemli aşamalarından biri kaybın kabullenilmesidir. Ölüleri dijital olarak ‘geri getirmek’ bu süreci karmaşık hale getirebilir” dedi. Daha önce Microsoft da vefat eden kişileri simüle edebilen bir yapay zeka sohbet botu için patent almıştı.
Meta'nın bu adımı, gelecekte ne tür değişikliklere yol açabilir?
Uzmanlara göre, Meta’nın bu alandaki adımı, “yas teknolojileri” olarak adlandırılan bu alanın ana akım teknoloji dünyasında daha fazla yer bulacağının işareti. Bu gelişmeler, dijital miras ve sosyal medya platformlarının kullanıcıların yaşam döngülerine nasıl entegre olabileceği konusunda önemli tartışmalara yol açabilir. Teknolojinin etik ve hukuki boyutları, gelecekte daha fazla araştırma ve tartışma gerektirecek gibi görünüyor.
