Doğu Grönland kıyılarında deniz buzlarının erimesi, dev balinaların daha önce ulaşamadığı beslenme alanlarını açtı. Onlarca yıl süren araştırmalar, kambur balinalar, minke balinaları ve oluklu balinaların yaz aylarında buzsuz kıyı sularında beslendiğini gösterdi. Bu türlerin hiçbiri geçmişte bölgede görülmüyordu; buzullar kıyı sularına girişlerini engelliyordu. Ancak iklim değişikliği denizleri ısıtıp buzulları eritince balinalar yeni koşullara uyum sağladı.
Bilim insanları, Doğu Grönland açıklarındaki okyanus ekosistemindeki bu büyük değişimin Kuzey Kutbu'nda mevsimsel "yoğun beslenme dönemleri" yarattığını belirtiyor. Bölgede gemilerle yapılan araştırmalarda 2006'ya kadar tek bir kambur balina bile görülmemişti. 2007'de yedi kambur balina kaydedildi; 2024'te ise bu sayı 150 gözleme ulaştı.
Hava araştırmaları ve uydu verileri
Dişsiz balina grubunu kapsayan ilk sistematik hava araştırmaları, 2015 ve 2024 yazlarında Doğu Grönland kıyılarında gerçekleştirildi. Araştırmacılar bu verileri, uydu vericisi takılan 15 balinanın rotaları ve İnuit avcılarının tanıklıklarıyla birleştirdi.
Elde edilen tablo, araştırmanın başındaki Prof. Mads Peter Heide-Jørgensen tarafından "büyük bir ekolojik rejim değişikliği" olarak tanımlandı.
Tahminlere göre 2024 yazında 4 bin kambur balina, 6 bin oluklu balina ve 6 bin minke balinası Grönland Denizi'ni ziyaret etti.
Grönland Doğal Kaynaklar Enstitüsü'nden Prof. Heide-Jørgensen, BBC News'e yaptığı açıklamada bölgede "muhtemelen subarktik kuşağın herhangi bir yerinde görebileceğimiz en köklü değişimlerin" yaşandığını söyledi.
Bu değişimin arkasında yükselen deniz sıcaklıkları ve artan besin kaynakları bulunuyor. Balinaların, ısınan sulara gelen balıklarla beslendiği görülüyor.
Araştırmacılar, bu üç balina türünün yaz aylarındaki beslenme dönemi boyunca en az 800 bin ton balık ve kril tüketeceğini tahmin ediyor.
Diğer türler üzerindeki etkisi
Ancak bu değişimin balina nüfusundaki artıştan mı yoksa başka bölgelerden göçten mi kaynaklandığı araştırmadan anlaşılamıyor. BBC'nin görüştüğü uzmanlar, balinaların Batı Grönland'dan Doğu Grönland'a yoğun biçimde hareket ettiğine işaret etmesinden kaygı duyuyor. Bazı balina türlerinin avlandığı Grönland'da bu hassas bir konu. Bilim insanları, bulguların bu "fırsatçı" dişsiz balinaların değişime uyum sağladığını, hatta bu değişimden faydalanıyor olabileceklerini gösterdiğini söylüyor.
Prof. Heide-Jørgensen'e göre diğer bazı Kuzey Kutbu türleri ise şu anda "sıkıntıda". Narvallar ve beyaz balinalar, yaşam alanlarını bu balinalarla paylaşmak zorunda kalıyor hatta bazı durumlarda yerlerinden ediliyor. Prof. Heide-Jørgensen, "Bazı türler açısından iklim değişikliği mutlaka bir sorun anlamına gelmiyor, yeni fırsatlar yaratıyor. Ancak diğer türler yaşam alanlarını kaybediyor" dedi. Araştırma, Frontiers in Marine Science dergisinde yayımlandı.
