Türkiye'de çocukların dijital dünyadaki güvenliğini artırmayı hedefleyen kapsamlı sosyal medya düzenlemesi için geri sayım başladı. Nisan ayında TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen ve Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre, 15 yaş altındaki çocuklara yönelik kısıtlamalar 1 Kasım tarihi itibarıyla resmen uygulamaya konulacak.
Platformlar için yeni sorumluluklar
Yeni düzenleme ile birlikte sosyal medya platformları, kullanıcıların yaşlarını doğrulamak için teknik sistemler kurmakla yükümlü kılındı. Ayrıca çocukların gelişimine uygun olmayan içeriklere erişiminin engellenmesi de şirketlerin temel sorumlulukları arasında yer alıyor.
15 yaş üzerindeki kullanıcılar için ise yaşa uygun ve ayrıştırılmış hizmet modellerinin sunulması zorunlu hale getiriliyor. YouTube Türkiye gibi dev platformlar, bu yeni yasal zorunluluklar nedeniyle 15 yaş altındaki kullanıcıların hesaplarını kapatmak durumunda kalabileceklerini duyurdu.
Bilimsel temelli bir koruma mı?
Uzmanlar, bu düzenlemeyi bir yasaktan ziyade nörolojik gelişim süreciyle bağlantılı bir koruma mekanizması olarak değerlendiriyor. Eğitim sosyoloğu Prof. Dr. Selman Tunay Kamer, karar verme ve risk alma süreçlerinin 16 yaş civarında olgunlaştığını belirterek, yaş sınırının bilimsel verilere dayandığını vurguluyor. Ancak uzmanlar, sorumluluğun sadece ebeveynlere bırakılmaması gerektiğini, platformların denetim mekanizmalarını etkin bir şekilde çalıştırmasının şart olduğunu ifade ediyor.
Hukuki tartışmalar ve 'işlev kayması' riski
Düzenleme, beraberinde bazı soru işaretlerini de getiriyor. Hukukçu Yaman Akdeniz, yaş doğrulama sürecinin e-Devlet üzerinden yapılacak olmasının, kişisel verilerin sosyal medya hesaplarıyla eşleştirilmesi anlamına gelebileceğine dikkat çekiyor. Akdeniz, bu sistemin zamanla başlangıçtaki amacının dışına çıkarak farklı dijital hizmetlerde de kullanılma riski taşıdığını, yani bir 'işlev kayması' yaşanabileceğini savunuyor.
Dünya genelinde benzer uygulamalar
Türkiye'nin attığı bu adım, küresel ölçekte süren tartışmaların bir parçası niteliğinde. Avustralya, 16 yaş altına yönelik sosyal medya kısıtlamasını hayata geçiren ilk ülkelerden biri olurken, Avrupa Birliği ve İngiltere gibi bölgelerde de benzer kısıtlamalar ve denetim mekanizmaları üzerine yoğun çalışmalar yürütülüyor. Avustralya'daki uygulamalarda, yasağa rağmen çocukların platformlara erişimini sürdürebildiği gözlemlenirken, düzenleyici kurumlar platformlar üzerindeki denetimlerini sıkılaştırmaya devam ediyor.
