Mars'ın dış uydusu Deimos, yüzeyindeki pürüzsüz görünüm ve kalın toz tabakasıyla yıllardır gök bilimcilerin kafasını kurcalıyordu. Nature Astronomy dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, bu sıra dışı görünümün ardındaki sırrı çözdü.
Avrupa Uzay Ajansı'nın Hera uzay aracından elde edilen veriler ile Bern Üniversitesi'nde geliştirilen yüzlerce çarpışma simülasyonu, Deimos'un bugünkü halini yaklaşık 320 metre genişliğindeki bir asteroidin 45 derecelik açıyla çarpmasına borçlu olduğunu gösterdi.
Çarpışmanın izleri yüzeye işlendi
Bilgisayar modellemelerine göre, bu çarpışma uyduyu parçalayacak kadar şiddetli değildi ancak yüzeydeki malzemeyi tüm gövdeye yayacak kadar güçlüydü. Saçılan taş ve tozlar, Deimos'un yüzeyini yer yer 200 metreye ulaşan bir enkaz tabakasıyla kapladı.
Bu kalın tabaka, uydunun kardeşi Phobos'a kıyasla çok daha düz ve pürüzsüz görünmesini sağlarken, güney kutbunda 10 kilometre genişliğinde devasa bir çukur bıraktı. Hera'nın görüntülerinde toz tabakasının altında seçilebilen eski krater izleri, uydunun iç yapısının gözenekli olduğunu ve çarpışma dalgalarını emerek dağılmayı engellediğini doğruluyor.
Köken sorunu MMX ile netleşecek
Deimos'un süngerimsi ve parçacıklı iç yapısı, uydunun Mars tarafından yakalanmış bir asteroit olabileceği ihtimalini güçlendirse de Mars'a çarpan başka bir cisimden kopan parçalardan oluşma olasılığı da geçerliliğini koruyor.
Araştırmacıların ortaya koyduğu modelin doğruluğu, Japonya Uzay Araştırma Ajansı'nın (JAXA) Mars Uyduları Keşif Görevi (MMX) ile netlik kazanacak. 2027'de Mars yörüngesine ulaşması planlanan MMX uzay aracı, her iki uyduyu da ayrıntılı şekilde haritalandıracak ve toplayacağı örnekleri Dünya'ya getirerek uyduların kökenine dair sır perdesini aralayacak.
