Colorado eyaletindeki Boulder kentinde bulunan NIST laboratuvarında, 16 atom saatinin yer aldığı sistem, meydana gelen elektrik kesintisinden olumsuz etkilendi. Bu durum, ABD’nin resmi zamanının yaklaşık 4,8 milisaniye sapma göstermesine yol açtı. ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (NIST), yaşanan olay sonrası kamuoyuna güvence vererek, zamanın bozulmadığını açıkladı.
NIST Laboratuvarının Önemi
Boulder'daki NIST laboratuvarı, 2007 yılından bu yana ABD’nin resmi saatini hesaplamakta kullanılan 16 atom saatinin bulunduğu bir merkezdir. Bu atom saatleri, sezyum-133 atomunun temel durumundaki iki hiper-ince seviye arasındaki geçişe karşılık gelen 9 milyar 192 milyon 631 bin 770 titreşimin süresini esas alarak zaman ölçümünü gerçekleştirmektedir. NIST, zaman hesaplamalarında basit bir aritmetik ortalama yerine, frekans kararlılığı en yüksek olan saatlere daha fazla ağırlık veren bir "ağırlıklı ortalama" yöntemi kullanmaktadır.
Kesintinin Sebepleri ve Etkileri
NIST Zaman Gerçekleme ve Dağıtım Grubu Lideri Jeff Sherman, elektrik kesintisinin ilk anlarında yedek jeneratörlerin devreye girmesi sayesinde atomik zaman ölçeği ve dağıtım hizmetlerinin etkilenmediğini belirtti. Ancak ilerleyen saatlerde, kritik jeneratörlerden birinin arızalandığına dair kanıtlara ulaşıldı ve bu durum, Boulder İnternet Zaman Hizmeti’ne giden ana sinyal dağıtım zincirini etkiledi. NIST yetkilileri, yaşanan sapmanın oldukça küçük olduğunu ve ABD vatandaşlarının bu durumu fark etmelerinin olası olmadığını vurguladı.
Hassasiyet ve Kamu Bilgilendirmesi
NIST sözcüsü Rebecca Jacobson, CBS News’e yaptığı açıklamada zaman bozulması olmadığını belirtirken, Sherman ise birkaç mikrosaniyelik sapmanın NIST zaman ölçeğinin normalde nanosaneye varan hassasiyetinin altında kaldığını ifade etti. Bu düzeydeki hassasiyet, bilimsel çalışmalar, telekomünikasyon, kritik altyapı ve konumlama sistemleri için büyük bir öneme sahiptir. Kamuya açık internet üzerinden zaman aktarımında genellikle 1 milisaniye mertebesinde belirsizliklerin görülebildiğini de ekledi.
Onarım Çalışmaları ve Son Durum
NIST, yüksek hassasiyetli zaman aktarımı için çeşitli hizmetler sunmakta ve bazı doğrudan fiber-optik bağlantıların etkilendiğini bildirmiştir. Bu kullanıcılarla ayrıca iletişime geçileceği belirtildi. Jacobson, yaşanan sapmayı somutlaştırarak NIST UTC’nin yaklaşık 4 mikrosaniye saptığını ifade etti. Göz kırpmanın yaklaşık 350 bin mikrosaniye ve parmak şıklatmanın ise 150 bin mikrosaniye sürdüğünü hatırlatarak, telekomünikasyon ve havacılık gibi alanlarda bu tür küçük sapmaların önemli olabileceğini vurguladı. Sherman, değerlendirme ve onarım çalışmalarının sürdüğünü, ancak Boulder İnternet Zaman Hizmeti’nin artık doğru zamanı sağladığından emin olduklarını açıkladı.
